Pyn en moegheid, ‘sentrale sensitisering’ Hoe beïnvloed fibromialgie ons?

Sentrale sensitisering is ‘n senuweestelseltoestand wat gepaard gaan met die ontwikkeling en instandhouding van chroniese pyn. Wanneer sentrale sensitisering voorkom, sal die stelsel 

senuweeagtig gaan deur ‘n proses van agitasie en word gereguleer 

in ‘n aanhoudende toestand van hoë aktiwiteit.
Hierdie toestand van aanhoudende of gereguleerde reaktiwiteit behou pyn, selfs nadat die aanvanklike besering genees kon word.
Sentrale sensitisering het twee hoofkenmerke. Albei het ‘n verhoogde sensitiwiteit vir pyn en aanvoeling vir aanraking, wat ‘allodinia’  en  ‘ hyperalgesie’ genoem word  .
Allodynia kom voor wanneer iemand pyn ervaar, met dinge wat normaalweg nie pynlik is nie.
Pasiënte met chroniese pyn ervaar dikwels pyn selfs met dinge so eenvoudig soos aanraking of massering; in sulke gevalle beweeg die gevoel van aanraking natuurlik deur die senuweestelsel. Omdat die senuweestelsel ‘n aanhoudende toestand van hoë aktiwiteit het, word die gewaarwording in die brein as pynlik of ongemaklik aangeteken, selfs al is dit nie regtig nodig nie, aangesien die gewaarwording self ‘n eenvoudige aanraking of massering was.

Hyperalgesie kom voor wanneer ‘n werklike pynlike stimulus  pynliker word as wat dit behoort te wees. ‘N Voorbeeld kan wees as die pasiënt met chroniese pyn ‘n eenvoudige slag, wat normaalweg effens pynlik kan wees, uiters pynlik voel, en weer  beweeg die pyn deur die senuweestelsel, wat in ‘n aanhoudende toestand van hoë reaktiwiteit, en pyn word in die brein as ‘n hoë vlak van pyn geregistreer.

Pasiënte met chroniese pyn dink soms dat hulle so is 

is freaking omdat hulle weet dat die aanraking of 

eenvoudige stampe moet nie so ongemaklik of pynlik wees nie 

hoe hulle dit ervaar.
Ander kere is dit nie die pasiënte wat dink dat hulle mal is nie, maar hul vriende en geliefdes. Hulle kan na die pasiënt met chroniese pyn kyk deur 

grimasse, siende dat die geringste aanraking seer is, en 

hulle dink die pasiënt moet regtig ‘n 

hipochondriak, of so iets.

Die kontras tussen hulle en die pasiënt met chroniese pyn is immers sterk: vriende en geliefdes kan aangeraak of geslaan word en dit maak nie seer nie. Die verskil is egter dat vriende en geliefdes nie ‘n senuweestelsel wat vasgevang is in ‘n aanhoudende toestand van hoë reaktiwiteit,  sentrale sensitisering genoem.

Benewens allodinie en hiperalgesie, het  sentrale sensitisering ‘n paar ander  kenmerke, hoewel minder kan voorkom 


Gewoonlik. 
Sentrale sensitisering kan lei tot sensitiwiteit 

vergroot deur al die sintuie, nie net die 

aanvoeling.
Pasiënte met chroniese pyn kan soms sensitiwiteit vir lig, geluide en reuke aanmeld.

Sentrale sensitisering hou verband met kognitiewe tekorte, soos  swak konsentrasie en swak korttermyngeheue.
Sentrale sensitisering stem ook ooreen met die 

verhoogde vlakke van emosionele nood, 

veral angs.
Die senuweestelsel is immers nie net verantwoordelik vir sensasies soos pyn nie, maar ook vir emosies. As die senuweestelsel in ‘n aanhoudende toestand van reaktiwiteit vassteek, gaan  pasiënte letterlik “senuweeagtig” wees  – met ander woorde. woorde, angstig.

Sentrale bewustheid is lankal erken 

lang tyd as moontlike gevolg van 

beroerte, en ook van besering aan die 

Ruggraat.
Dit het egter al hoe duideliker geword dat dit ‘n belangrike rol speel in baie verskillende chroniese pynstoornisse, wat kan lei tot chroniese rugpyn, chroniese nekpyn, “sweepslag” -beserings, spanningshoofpyn. chroniese hoofpyn (migraine), rumatoïede artritis, osteoartritis van die knie, endometriose, beserings opgedoen in ‘n motorongeluk, na operasies.
Fibromialgie, prikkelbare dermsindroom en sindroom vir chroniese moegheid het blykbaar sentrale sensitisering as ‘n gemene deler.

30 thoughts on “Pyn en moegheid, ‘sentrale sensitisering’ Hoe beïnvloed fibromialgie ons?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *